Beste leden van de ChristenUnie,

De ChristenUnie-fractie heeft zich de afgelopen weken intensief bezig gehouden met de afweging of de fractie het voorstel van het kabinet om in Afghanistan een politietrainingsmissie uit te voeren, kon steunen. Wij voelen als fractie de behoefte om aan onze leden verantwoording af te leggen van onze afwegingen en uiteindelijk besluit. Het gaat tenslotte om een uitzending van onze militairen naar een gebied waar gevochten wordt, al is de provincie Kunduz (in het noorden) relatief veel veiliger dan het zuiden (Uruzgan).

Vooraf wijzen we op de aanleiding waarom de internationale gemeenschap (meer dan 68 landen) betrokken raakten in Afghanistan, namelijk door de verschrikkelijke aanslagen van Al-Qaida op New York en Washington met meer dan 3.000 slachtoffers. De Taliban-regering in Afghanistan weigerde mee te werken om Al-Qaida op te sporen, waarna Amerika zijn bondgenoten om bijstand vroeg om de broeinesten van internationaal terrorisme in Afghanistan aan te pakken, inclusief de Taliban. Dezelfde Taliban die een aantal dagen geleden nog een jong echtpaar door steniging om het leven bracht in de provincie Kunduz en die christenen ontvoert en vermoordt, vrouwen medische zorg ontzegt en meisjes niet naar school laat gaan.

Bijbels perspectief
Vanuit Bijbels perspectief worden we als christenen opgeroepen om vredestichters te zijn en om recht en gerechtigheid na te streven en dit te bevorderen in eigen land en wereldwijd. Vanuit die overtuiging, die compassie met en betrokkenheid op de wereld waarin wij leven, komen wij op voor mensen in verdrukking, strijden wij voor een humaan asielbeleid, ijveren wij voor ruimhartigheid in de ontwikkelingssamenwerking en komen wij op voor hen die vanwege hun geloof of overtuiging worden vervolgd. Ook vanuit die overtuiging kent de ChristenUnie een traditie van gehechtheid aan internationale verplichtingen en wederzijdse bondgenootschappelijke loyaliteit en is zij in principe altijd bereid om steun aan missies zeer serieus te overwegen. Dat geldt ook voor Afghanistan, waarbij meeweegt dat wij daar als Nederland al betrokkenheid hebben en dat wij als ChristenUnie verantwoordelijkheid hebben genomen voor een zware missie in Uruzgan en een verlenging daarvan.

Geen automatische steun
Maar steun aan missies is nooit een automatisme geweest. Elk voorstel van de regering moet zorgvuldig en op eigen merites en inhoudelijke gronden worden beoordeeld. De uitzending van Nederlandse militairen, politiemensen en marechaussees is een zware verantwoordelijkheid. Het vereist dat je de overtuiging hebt dat de missie verantwoord is en zin heeft.

Dan verzamel je informatie. Dan weeg je argumenten. Dan luister je naar iedereen: naar betrokkenen, deskundigen, militairen en mannen en vrouwen in de straat. Dat heeft de ChristenUnie ook gedaan. We hebben diverse experts uit onze achterban geraadpleegd, we hebben tijdens onze  Vriendendag op 22 januari jl. geluisterd naar de argumenten van onze leden en sympathisanten, we hebben in een hoorzitting mensen uit Afghanistan en Kunduz gesproken, we hebben vele schriftelijke vragen gesteld.

Dit alles leidde uiteindelijk tot heel veel vragen over de missie. Leidt de trainingsmissie niet op tot paramilitairen, is de opleiding niet veel te kort om mensen echt voldoende te kunnen toerusten, waarom is er geen aandacht in het kabinetsvoorstel voor bescherming van religieuze minderheden zoals christenen? Tenslotte staat Afghanistan nummer 3 op de ranglijst van Open Doors van landen waar geloofsvervolging het grootst is. En waarom wordt deze missie gedeeltelijk betaald uit het fonds voor armoedebestrijding?

Twijfels over de effectiviteit
Het kernpunt voor de ChristenUnie begin deze week was de effectiviteitsvraag. Het ging om de vraag of deze missie, in deze vorm, met deze inhoud, met deze basistraining, in deze provincie werkelijk een effectieve bijdrage kan leveren aan de versterking van de veiligheid in Afghanistan en aan de vergroting van het vertrouwen van de Afghaanse bevolking in de eigen politie. Onze twijfels concentreerden zich op de training van zes weken binnen de poort en vervolgens in het veld, buiten de poort, onder begeleiding van de Nederlanders. Daar zitten ook de grootste risico's voor de Nederlandse trainers. Om die reden heeft de fractie van meet af aan aandacht gevraagd voor inhoud, vormgeving en duur van de training, en voor de mogelijkheden tot het veiligstellen van onze mensen. Hoe zit het met de luchtsteun van de Verenigde Staten? Hoe zit het met de inzetbaarheid van de F-16's? Hoe zit het met de doorzettingsmacht van Nederland ten aanzien van de F-16's? Wat zijn de mogelijkheden van eigen helikopters? Precies op het kruispunt van verwachte effectiviteit en risico's ligt het zwaartepunt van onze afweging. Als je niet overtuigd bent van zin en effectiviteit van de training, dan wegen de te verwachten risico's extra zwaar en kun je tot de conclusie komen dat het voorstel als zodanig niet verantwoord is en niet gesteund kan worden.

Tijdens de fractievergadering van dinsdag 25 januari jl. hebben wij als fractie die vraag intensief besproken. Alle vijf de Kamerleden hadden grote twijfels over het positief beantwoorden van de effectiviteitsvraag in het voorstel dat het kabinet ons in de artikel 100-brief had voorgelegd. Dat bracht ons als fractie ertoe dat we, net als grote delen van onze achterban, niet zouden kunnen instemmen met het kabinetsvoorstel zoals die toen op tafel lag. Al onze bezwaren zijn indringend ingebracht in het twee dagen durend debat met de vier bewindslieden op woensdag en donderdag. Daar volgden een groot aantal toezeggingen op. Het kabinet bleek bereid het voorstel drastisch bij te stellen teneinde zo tegemoet te komen aan onze bezwaren.

Kabinet komt ChristenUnie tegemoet
Waar gaan die drastische bijstellingen over? Het kabinetsvoorstel werd zodanig omgebogen dat de kwaliteit van de opleiding centraal komt te staan in plaats van in korte tijd zoveel mogelijk agenten op te leiden. De opleiding wordt daarom meer gericht op civiele taken, de duur wordt verlengt van 6 naar 18 weken, er zijn harde garanties dat de opgeleide agenten niet voor offensieve acties worden ingezet maar zich echt gaan richten op het aanpakken van criminaliteit, drugshandel, opsporen van bermbommen, etc. Zo komt er meer aandacht voor mensenrechten, etnische en culturele verschillen, corruptie, wetskennis en vrouwenrechten. Ook komen er voor alle agenten die wij opleiden lessen in lezen en schrijven. De agenten die wij opleiden krijgen na het succesvol beëindigen van de training een scherfvest mee en eventueel andere benodigde uitrusting. Nederland krijgt het laatste woord bij de selectie van de rekruten die deel gaan nemen aan de training. Na afronding van de training zullen de agenten via een tracking systeem worden gevolgd en zullen er terugkomdagen voor ze worden georganiseerd. Door allerlei andere maatregelen die het kabinet ook heeft toegezegd komen ze er na afronding van de training niet alleen voor te staan.

Indien dit alles niet gebeurt, zal het kabinet dit deel van de missie stopzetten.

Positie christenen
De  juridische experts worden van vijf naar twintig uitgebreid waaronder ook experts die speciaal zich zullen toeleggen op de versterking van de godsdienstvrijheid en de verbetering van de positie van christenen. Het kabinet heeft toegezegd zich tot het uiterste te zullen inspannen om de twee tot het christendom bekeerde moslims die nu de doodstraf dreigen te krijgen, vrij te krijgen. Ook zullen er geen gelden voor armoedebestrijding besteed worden voor deze trainingsmissie.

Gewetensvolle afweging
Alles afwegende vond de ChristenUnie-fractie de bijstelling van de missie zo substantieel dat er nu wel de juiste randvoorwaarden zijn aangebracht om een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de veiligheid van de Afghaanse bevolking, het versterken van de rechtstaat en het beschermen van religieuze minderheden, waaronder christenen. Kortom in lijn met onze overtuiging vredestichters te zijn en recht en gerechtigheid na te streven.

We zijn ons zeer bewust dat deze garanties niet betekenen dat het in de praktijk ook altijd precies zo zal verlopen. Risico’s blijven er, maar we hebben er wel vertrouwen in dat de risico’s aanvaardbaar zijn en er duidelijke randvoorwaarden zijn om in de uitvoering tussentijds de missie hier scherp op te beoordelen. Mocht blijken dat de missie toch niet voldoet aan de gestelde doelen, dan zal de ChristenUnie hier het kabinet op aanspreken. Bovendien, als het fout loopt, zo heeft  het kabinet toegezegd, zal de missie in het uiterste geval worden stopgezet.

Tenslotte: we hebben een gewetensvolle en zorgvuldige afweging willen maken en hopen dat deze brief  bijdraagt aan uw begrip hiervoor.

Met hartelijke groeten,

Andre Rouvoet, fractievoorzitter

Joël Voordewind, woordvoerder Buitenland